Главная / Старшие классы / Родной язык и литература

Ачык дәрес"Фигыльнең юклык формасы"

Скачать
992 КБ, 303564.ppt Автор: Сибгатуллина Рафида Дамировна, 20 Мар 2015

Л е к с и к-с е м а н т и к яктан фигыль э ш яки х ә л­ н е үтәлү процессында белдерә. Эш, көрәш, йокы ди­гәндә дә асылда эш-хәл белдерелә, ләкин бу очракта без аларны предмет яки күренеш буларак атап күрсәтәбез, һәм алар и с е м сүз төркеменә карый. Эшли, көрәшә, йоклый ди­сәк, эш-хәл хәрәкәттә, үтәлештә белдерелә, һәм аның үтәү­чесе, субъекты булу күздә тотыла. Фигыль лексик-семантик аспектта исем сүз төркеменә генә түгел, башка сүз төркемнәренә дә капма-каршы куела. Сүз­ләрне төркемләүдә фигыльне б и л г е б е л д е ­р ү ­ч е сүз төркемнәре рәтеннән санау да бар (Д.Ә.Сәлимова), ягъни фигыль предметны яки затны эш яки хәлгә мөнә­сәбәтле рәвештә ачыклый. Әмма фигыль бу очракта да эш-хәл, хәрәкәткә бәйле билгене белдерүе белән башка билге белдерә торган сүз төркемнәренә, ягъни сыйфатка һәм рәвешкә капма-каршы куела. Мәсәлән:

Авылга керсәм, исләрем китте. Авыл бөтенләй яңабаштан төзелгән (Ф.Хөсни). Табигать үз өстенә килгән дәһ­шәттән курыккан кебек, сагаеп калды. Яңа гына күңелле шаулап утырган агачлар, яфрак та кагарга базмыйча, юаш кына басып торалар (И.Гази).

М о р ф о л о г и к яктан фигыль сөйләмдә күптөрле грамматик формаларда кулланыла ала, һәм ул телдә иң бай һәм катлаулы сүз төркеме булып санала. Фигыльгә морфологик яктан б а р л ы к-ю к л ы к, з а т – с а н, з а м а н, н а к л о н ен и е, ю н ә л еш, д ә р ә җ ә ка­тегорияләре хас.


Автор: Сибгатуллина Рафида Дамировна
Похожие материалы
Тип Название материала Автор Опубликован
презентация Ачык дәрес"Фигыльнең юклык формасы" Сибгатуллина Рафида Дамировна 20 Мар 2015
разное Сыйфат фигыль кабатлау. Сыйфат фигыльнең юклык формасы Гарипова Гузалия Хабибрахмановна 30 Мар 2015
документ Татар теле дәресе "Боерык фигыльнең юклык формасы" Яппарова Миляуша Равиловна 26 Янв 2016
документ Татар теле дәресе "Боерык фигыльнең юклык формасы" Яппарова Миляуша Равиловна 26 Янв 2016
документ Хәзерге заман хикәя фигыльнең юклык формасы Гайнуллина Лейсан Риязовна 7 Апр 2016
документ Хәзерге заман хикәя фигыльнең юклык формасы Гайнуллина Лейсан Риязовна 20 Мар 2015
документ Хәзерге заман хикәя фигыльнең барлык һәм юклык формасы Зарипова Алина Анисовна 20 Мар 2015
документ Дәрес конспекты:"Хәзерге заман хикәя фигыльнең 3 нче зат берлек сан формасы. Нишли ? соравы." Вагизова Лейля Рафиковна 14 Ноя 2015
презентация Ачык дәрес "Антонимнар" Сибгатуллина Рафида Дамировна 20 Мар 2015
документ "Буш вакыт" (ачык дәрес) Галявиева Чулпан Салихзяновна 20 Мар 2015
документ ачык дәрес "Кышкы уеннар" 2 класс Абдуллина Лилия Ринатовна 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес " Сыйфат" Абайдуллина Ляля Фанузовна 20 Мар 2015
документ Физикадан 8 класста ачык дәрес "Ягулык энергиясе" Нуриева Рамля Равиловна 21 Мар 2015
документ Ачык дәрес:"КИЕМЕҢ УРЫНЛЫ БУЛСЫН". Талипова Ильсояр Адиповна 30 Мар 2015
документ "Аергыч" темасына ачык дәрес Ваганова Альбина Ильсуровна 7 Дек 2015
документ Ачык дәрес"Табигать һәм кеше" Гарипова Гөлсинә Наил кызы 7 Дек 2015
документ Ачык дәрес планы "Казаным-башкалам" Шарафуллина Гульфия Фаритовна 26 Окт 2015
разное "Дүртпочмаклар" темасына ачык дәрес, 8 класс Закирова Алсу Наилевна 23 Янв 2016
разное "Гаиләмне бик яратам" темасын кабатлау. (ачык дәрес) Ахтямзянова Милеуша Хузеевна 31 Мар 2015
документ Ачык дәрес "Чәчәкләр- тормыш яме" Низамова Раушания Марселевна 18 Апр 2015
документ "Сыйфат" темасына ачык дәрес планы Мубаракшина Лейсан Забировна 2 Мар 2016
презентация, документ Сингапур структурасы белән үткәрелгән дәрес эшкәртмәсе. "Ачык дәрес" тә басылып чыкты. Мустафина Ильгамия Мингалиевна 2 Мар 2016
документ Боерык фигыльнең юклык төре Гильфанетдинова Лейсан Растямовна 20 Мар 2015
разное Видеоурок по татарскому языку по теме "Хәзерге заман хикәя фигыльнең 3 зат берлек сан формасы. Нишли ? соравы" Вагизова Лейля Рафиковна 4 Ноя 2015
презентация "Хәзерге заман хикәя фигыльнең 3 нче зат берлек сан формасы. Нишли ? соравы" темасына презентация Вагизова Лейля Рафиковна 14 Ноя 2015
документ 8нче сыйныфның татар төркемендә татар теленнән ачык дәрес план-конспекты "Аергыч һәм аның белдерелүе". Ганеева Лира Габдулхаковна 20 Мар 2015
документ 1 сыйныфта ачык дәрес "Минем гаиләм" Хәмәтҗанова Гөлинә Илдар кызы 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес "Бүләгем чын күңелдән" Ахметшина Айгуль Фаукатовна 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес "Иярчен күләм җөмләләр" Рафикова Эльвира Алмарис кызы 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес "Хәл фигыль" Рафикова Эльвира Алмарис кызы 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес."Радикның бабасы" тексты Миннулина Алсу Басыровна 20 Мар 2015
документ Р.Вәлиеваның "Туган көндә" хикәясе буенча ачык дәрес(3 нче сыйныф татар төркеме) Сафиуллина Гульфия Минехаковна 20 Мар 2015
презентация, документ Ачык дәрес "Тәрбия дөньясында - сыйфатлар" Сибгатуллина Рафида Дамировна 20 Мар 2015
документ Ачык дәрес."Радикның бабасы" тексты Миннулина Алсу Басыровна 20 Мар 2015
документ "Исем сүз төркемен кабатлау" темасына ачык дәрес.1 нче сыйныф(рус төркеме). Закиева Наиля Рахимзяновна 20 Мар 2015
документ "Синтетик иярченле кушма җөмләләрдә тыныш билгеләре" - 9сыйныфта татар теленнән ачык дәрес. Файзрахманова Кадрия Фартовна 20 Мар 2015
разное И.Юзеевның "Өчәү чыктык ерак юлга" поэмасы буенча ачык дәрес планы Шакирова Фавзима Соппуховна 20 Мар 2015
документ "Туган як табигатен тасвирлау" темасына ачык дәрес - сәяхәт эшкәртмәсе һәм презентациясе Рахматуллина Гюзелия Исламовна 20 Мар 2015
разное "Кеше эволюциясе" 11 сыйныфта биологиядән ачык дәрес эшкәртмәсе Сафина Лилия Рифкатовна 21 Мар 2015
презентация, документ Ачык дәрес "Бәйләнешле сөйләм үстерү.Кунакка чакыру" Сафиуллина Миляуша Маулитовна 30 Мар 2015