Главная / Старшие классы / Родной язык и литература

БРИ әзерлек эше буена чыгыш

Тарихи үткәнебезне барласак, милли мәгарифебезнең беркайчан да уңдырышлы җирдә чәчәк атып утырмаганлыгын күрәбез. Көл-туфракта авырлык белән тишелеп чыкса да, тапталган. Йолкынган, тамыры өзелгән аның.... Яңадан тернәкләнеп хәл алгач та, давыллы чорлар, күпсанлы гарасатлы еллар милли аң- мәгърифәткә куәтләнеп үсеп китәргә ирек бирмәгән. Милли мәгариф көч-егәр туплап калкып китәм дигәндә генә тарих тәгәрмәче яңадан кире әйләнеш ясый да әрнегән ярага китереп баса...

Әйе, тарих янә кабатлана! Фидакярь милләттәшләребезнең дәрт-дәрманы, көч-куәте, тырышлык-иҗтиһады бәрабәренә 1990 нчы елларда үсеп-үрчеп киткән татар мәктәп-гимназияләре 15-20 елдан соң берәм-берәм ябылды яки кыйбласын үзгәртте. Бүген “татар мәктәбе” тамгасын йөрткәннәренең дә коры кабыгы гына калды. Борын-борыннан бөек милләт саналган халкыбыз ни өчен үз йортында, тулы хокуклы һәм мөстәкыйль тормыш белән яшәргә лаек түгел? Үзебез баш иеп көн күрергә күнеккәнбез икән, балаларыбыз “Мин-татар” дип күкрәк сугып әйтә алырмы соң?

Бу сораулар бүгенгесе көндә һәр татар кешесен борчыйдыр, минемчә. Ә без татар теле һәм әдәбияты мөгаллимнәре, бу мәсьәләгә нинди карашта, бу проблемаларны чишү юлларында ниләр эшлибез, эзләнәбезме, көрәшәбезме? Без белем бирә торган милли мәгариф системасы бүген ни хәлдә? Мәктәпкәчә тәрбия учреждениеләреннән башлап, һөнәри белем алуда иң югары баскычкакадәр эзлекле, дәвамчанлыкка нигезләнгән, уртак бер максатка юнәлтелгән мәгарифебез системасы ни хәлдә, моны булдыру өчен без ни эшлибез? Сораулар, сораулар...

Ә укучылар төп, урта гомуми белем учреждениеләрен төгәлләп, сынаулар тапшырып, яңа олы тормышка юл ала, үзгәрешләр системасында сынала, юл яра. Бүгенгесе көндә татар теле һәм әдбияты буенча БРИ һәм төп уку баскычында дәүләт йомгаклау аттестациясе формалары да шулай ук традицион имтихан формалары да параллель рәвештә алып барыла. Без укучыларны нинди имтиханнарга әзерләргә тиеш тә, нинди чыганак, ярдәмлек нигезендә? Алда мең төрле сорау. Күбесенә җавап табу өчен бик күп киртәләр белән очрашырга туры килә. Ләкин шунысы ачык: сынау нинди генә формада булмасын, без укучыны мәктәптән бердәм дәүләт стандартларын үзләштергән, дөньяга әзер булган, әхлаки һәм белем дәрәҗәсе ягыннан камил булган шәхес итеп тәрбияләп, белем биреп чыгарырга тиешбез. Ә моның өчен нәрсәләргә игътибар итәргә соң?

Беренчедән, безнең кулыбызда әдәбият һәм татар теле буенча дәүләт стандартлары ни хәлдә; икенчедән, эш программалары төзү өчен нигезләмә итеп алынган фән буенча программалары ни хәлдә; Өченчедән, тулаем алганда, укыту методик комплектлары бармы, дәвам чанлык тәэмин ителгәнме. Эш ни дәрәҗәдә оештырылган да, дәвам ителерме, ярты юлда тукталмасмы?

Менә шундый эчтәлектәге күп сораулар җавапсыз калган чорда, без укучыларыбызны БРИ һәм ДЙА әзерләргә тиешбез. Юк, әзерләргә генә түгел, ә аларның бу имтиханнарны биргән очракта, алга таба хокукларын да якларлык кануннар өчен көрәшергә, тырышырга тиешбез.

БРИ һәм ДЙА- ул укучыларның мәктәп курсы өчен дә, шулай ук алга таба укуын дәвам итәчәк уку йортының сынау имтиханын да үз эченә ала. Ә татар теле һәм әдәбияты буенча БРИ һәм ДЙА тапшырып кая керергә мөмкин, бу бүгенгесе көндә кирәкме? Укучы шул сораулар каршында кала. Ләкин ни генә булмасын, укучы татар теле һәм әдәбияты буенча нинди генә формада булмасын, дәүләт имтиханы тапшырырга тиеш.Шуңа күрә, без, мөгаллимнәр, укучыларыбызны үз фәнебезне яратырга, кирәклеген аңлатырга тиешбез. Иҗади биремле изложение яки инша язабызмы, БРИ һәм ДЙА формасында тестлар үтибезме- белем, милли үзаң, горурлык хисе булу кирәк. Шуңа күрә мин, БРИ һәм ДЙА нә әзерләүне түбәндәгеләрдә күрәм:

-дәресләрдә белем генә бирү түгел, ә укучыны эзләнергә өйрәтү;

- ТР Фән һәм Мәгариф министрлыгы үткәргән төрле бәйге, сынауларда катнашу;

- татар милли дөньясы тормышы, яңалыклары белән һәрдаим танышып бару;

- укучыларны вакытлы матбугат, татар дөньясының интернет ресурслары белән һәрдаим таныштырып бару.

БРИ 3 өлештән, ДЙА 4 өлештән торса, аның төрле өлеше укучыдан төрле дәрәҗәдәге, төрле эчтәлектәге белем таләп итә.Ә бит ДЙА дә хәтта укучы А һәм В өлешләрен бер хатасыз эшләсә дә (ә моның өчен күпме белем таләп ителә), “3” ле билгесе дә ала алмый. Аңа изложение һәм иншаны да баллар алырлык дәрәҗәдә үтәргә кирәк. Ә бу иҗади эшләр нинди критерийләр нигезендә бәяләнә. Әйе, без һәр дәресебездә укучыны психологик һәм белем ягыннан да имтиханга әзерләргә тиешбез. Бу эшне мин түбәндәгечә күз алдыма китерәм:

-һәр дәресне даими үзләштерерлек дәрәҗәдә оештыру;

-бәяләү системасының төрле алымнарын куллану;

-каллиграфия өстендә һәрдаим эшләү;

-иҗадилык, эзләнү теләге тәрбияләү;

-грамотылылыкны югары дәрәҗәгә җиткерү (бу бит һәрвакыт сорала);

-биремнәрне игътибар белән укыргаөйрәтү, төрен билгеләү, җавапны төгәл табу;

-тормыш тәҗрибәсен, булган белемне урынлы куллану;

-төгәллеккә өйрәтү;

-вакытны төгәл бүләргә, үз мөмкинлегеңне бәяләргә өйрәтү.

Әле болар бик азы гына. Без эшебездә нинди алымнар, нинди төрдәге чыгвнвклардан гына материал эзләмибез.

Без тырышырга тиешбез. Заман шуны таләп итә. Укучы үз теленең кирәклеген, бөеклеген, байлыгын тойса гына, аны теләп өйрәнер, имтиханнарны да уңышлы тапшырыр.


Автор: Мустафина Ильгамия Мингалиевна
Похожие материалы
Тип Название материала Автор Опубликован
разное БРИ әзерлек эше буена чыгыш Мустафина Ильгамия Мингалиевна 20 Мар 2015
документ БРИ , әзерлек Гарипова Гузалия Хабибрахмановна 20 Мар 2015
документ БДИ (БРИ) бирергә әзерләнәбез Нафикова Рушния Мухамитшиновна 20 Мар 2015
разное Тәрбия эше Шарапова Рамиля Мударисовна 9 Апр 2015
документ " Күл буена килсәгез" Г. Тукай әкиятләре буенча төзелгән күренеш Алтунова Лилия Фануровна 20 Мар 2015
документ Чыгыш. Шарифуллина Разиля Ильясовна 20 Мар 2015
документ Чыгыш Сабитова Ания Фархатовна 7 Дек 2015
документ Олимпиадага әзерлек Галиева Миляуша Мирфаезовна 30 Мар 2015
документ Олимпиадага әзерлек Галиева Миляуша Мирфаезовна 30 Мар 2015
документ Мәктәпкә әзерлек төркемендә грамотага әзерлек буенча переспектив план Гарипова Алсу Фаридовна 14 Янв 2016
документ Мәктәпкә әзерлек төркемендә сөйләм үсеше Грамотага өйрәтүгә әзерлек буенча перспектив план Гарипова Алсу Фаридовна 14 Янв 2016
документ Проект эше. Нургаянова Гульназ Зиннуровна 31 Мар 2015
документ тәрбия эше программасы Шигапова Лейсан Мансуровна 1 Апр 2015
документ Тәрбия эше программасы Хабибуллина Танзиля Магсумовна 29 Авг 2015
документ Тәрбия эше планы Фардиева Гульнур Сабиряновна 31 Мар 2015
документ Тәрбия эше материалы Назмутдинова Зульфия Гадановна 2 Мар 2016
разное Тәрбия эше материалы Назмутдинова Зульфия Гадановна 2 Мар 2016
документ Эксперимент эше: «Кызыклы грамматика» Татар теленнән түгәрәк эше ПРОГРАММАСЫ_ Шагабиева Нурия Миннахметовна 30 Мар 2015
документ Гаиләдәге ялгышлар һәм аларның сәбәпләре (чыгыш) Афзалова Гөлназ Җәүдәтовна 20 Мар 2015
документ Ата-аналар җыелышына чыгыш Фархутдинова Лейля Фависовна 20 Мар 2015
документ Тукай ижаты буенча чыгыш Шигабутдинова Гульнара Рифовна 20 Мар 2015
разное Ата-аналар җыелышында чыгыш."Берничә киңәш" Нургалиева Лилия Фарсиевна 31 Мар 2015
документ Уен өйрәтү алымы. Чыгыш. Хузина Лейсан Талгатовна 31 Мар 2015
разное "Театраль уеннар аша ата-аналар белән эш"(семинарда чыгыш) Мазитова Гузель Абулькарямовна 31 Мар 2015
документ "Проблемалы укыту" темасына чыгыш Сайфетдинова Динара Маратовна 5 Мая 2015
документ Август конференциясендәге чыгыш Сиякина Нәфисә Равил кызы 2 Мар 2016
разное 9 сыйныф ГИА га әзерлек Мухаметгалиева Нинель Зограб кызы 20 Мар 2015
документ ГИА га әзерлек планы Гилязова Гульназ Рубиновна 20 Мар 2015
разное 9 сыйныф ГИА га әзерлек Мухаметгалиева Нинель Зограб кызы 20 Мар 2015
документ БРТга әзерлек Хакимова Мадина Сагидулловна 20 Мар 2015
презентация, документ Бердәм республика тестларына әзерлек Исмагилова Гульнара Тагировна 20 Мар 2015
документ татар теленнән ГИАга әзерлек өчен материал Заляева Аниса Мухаметовна 20 Мар 2015
документ ДЙА га әзерлек Султанова Айсылу Мансуровна 20 Мар 2015
разное Тема: Җөмләне сүзләргә аеру.Грамотага өйрәтү дәресе.Мәктәпкә әзерлек төркеме. Гилязутдинова Чулпан Мидхатовна 4 Апр 2015
презентация, документ ДЙА га әзерлек. Методик ярдәмлек Шарифуллина Разиля Ильясовна 5 Апр 2015
разное Тема:"Тапкырлар иленә сәяхәт"математика дәресе(мәктәпкә әзерлек төркеме) Гилязутдинова Чулпан Мидхатовна 31 Мар 2015
документ Класс җитәкчесе эше өчен Нуриева Рамля Равиловна 20 Мар 2015
разное "Туган ягым - яшел бишек" темасына фәнни-тикшеренү эше Саматова Зульфира Рифхатовна 20 Мар 2015
документ ФГОС буенча проект эше Гарипова Айзира Шамилевна 20 Мар 2015
документ Чыгарылыш эше Хусаинова Радия Хаертдиновна 20 Мар 2015