Главная / Старшие классы / Родной язык и литература

Начарлыктан тап кала (Ф. Яруллинның "Кояштагы тап" әкияте буенча дәрес)

Скачать
42.8 КБ, 298284.docx Автор: Юнусова Масгуда Масхутовна, 20 Мар 2015

”Начарлыктан тап кала”

(Ф. Яруллинның “Кояштагы тап” әкияте буенча

әдәбият дәресе планы)

Предмет:әдәбият

5 нче сыйныф

Дәреслек авторы: Ф.Ә. Ганиева, Л.Г. Сабирова

Дәрес темасы:”Начарлыктан тап кала” (Ф. Яруллинның “Кояштагы тап” әкиятенә анализ)

Дәрес тибы: яңа белем бирү

Дәреснең максаты:

1) өйрәтү максаты: әдәбият теориясе буенча белемнәрне актуальләштерү; Ф. Яруллинның “Кояштагы тап” әсәренә анализ ясату; монологик, диалогик сөйләм телен үстерү.

2)белем үстерү максаты: укучыларны үз фикерләрен дөрес, эзлекле әйтә белергә өйрәтү; әсәрдән иң мөһим фикерне аерып чыгару күнекмәләрен үстерү;

3) тәрбияви: укучыларда әхлаклылык сыйфатлары тәрбияләү.

Дәрестә кулланылган материал: Ф. Яруллин. “Серле дөнья” – әкиятләр, хикәяләр, повестьлар. – 1997; “Татар теленең аңлатмалы сүзлеге”– К., Тат. кит. нәшр., 1981; презентация.

Эш формалары: фронталь, индивидуаль, парларда, төркемнәрдә эш.

Көтелгән нәтиҗәләр:

Предмет: укылган хикәяне сөйли, анализлый белү; эчтәлеген үзләштерү;

Танып белү: үз фикереңне дәлилли белү; әсәрне анализлаганда, белем һәм күнекмәләрне файдалана белү.

Предметара

Регулятив: үз-үзеңнең, бер-береңнең эшләрен тикшерә, бәяли; биремнәрне максатка яраклы итеп үти белү.

Коммуникатив: парлап эшләгәндә, иптәшең белән килешә, бер-береңнең фикерен тыңлый, нәтиҗә чыгара, аңлатып бирә белү;

Шәхси: әдәби әсәргә кызыксыну; үзеңдә тискәре сыйфатларны бетерү теләге уяну, үзеңдә җаваплылык тәрбияләү.

Дәрес барышы

Дәрес этаплары

Укытучы эшчәнлеге

Укучылар эшчәнлеге

Универсаль уку гамәлләре (УУГ)

1. Уку эшчәнлеген мотивлаштыру.

Укытучының сәламләү сүзе:

-Хәерле көн, укучылар! Хәлләрегез ничек?

-Укучылар, үткән дәрестә нәрсә турында сөйләштек?

-Бүгенге дәресебез дә кызыклы булыр. Сез үзегезгә файдалы мәгълүматлар алырсыз.

Укучыларның бердәм исәнләшәләр:

“Иртәнге кояш кебек!

Тукай телен, туган телне

Өйрәнергә дип килдек!”

Укучылар Ф. Яруллинның тормышы, “Зәңгәр күлдә Ай коена” әкияте белән танышулары хакында әйтәләр.

Танып-белү:.дәрескә әзер булуларын күрсәтәләр.

Коммуникатив: иптәшләренең дәрескә әзер булуларын күрәләр.

2. Белемнәрен актуальләштерү һәм уку эшчәнлеген оештыруда шәхси кыенлыкларны билгеләү.

3. Кыенлыкның урынын һәм сәбәбен ачыклау.

33.

-Бер гыйбрәтле вакыйга турында аудиоязма тыңлап китик. “Бер малай әнисе белән генә тора. Улы начарлык эшләгән саен, коймага бер кадак кага бара. Еллар уза. Малай бу хәлне күреп сорый: “Әни, нигә күп кадак кактың?” “Син начарлык эшләгән саен бер бер кадак кага бардым”, - дигән әнисе. Улы яхшылыклар эшләргә сүз биргән. Бер көнне коймада кадаклар калмый. Әнисе малай яхшылыклар эшләгән саен алып бара.Улы шатлана. Әнисе әйтә:”Кадаклар калмады, ә никадәр кадак эзләре калды”. –Укучылар, әле генә тыңлап киткән хикәядән нәрсә аңладыгыз?

-Сез нәрсәләрне начар эш дип кабул итәсез?

-Бүгенге дәрестә нәрсә турында сөйләшербез?

-Сез өйдә Ф. Яруллинның тагын бер әсәрен укыдыгыз. Аның белән бу сөйләнгән вакыйга арасында нинди дә булса бәйләнеш бармы? Парыгыз белән фикер алышыгыз.

Укучылар аудиоязма тыңлыйлар.

-Начар эшләр эшләмәскә кирәклеге турында белдек.

-Әниләрнең сүзен тыңламау, киреләнү, ялганлау һ.б.

-Ялган сүз сөйләргә ярамавы турында .

-Ф. Ярулинның “Кояштагы тап” әсәрендә дә малайның әнисенә ялган сөйләве хакында әйтелә. Һ.б.

Шәхси: тыңланган текстны кабул итәләр, бәялиләр.

Танып-белү:үз фикерләрен әйтәләр.

Коммуникатив: фикер алышалар, иптәшләренең фикерен тыңларга өйрәнәләр.

4. Кыенлыгыктан чыгуның проектын төзү.

-Укучылар, бүген сөйләшәсе сүзебез кирәклеме?

-Ни өчен шулай уйлыйсыз?

-“Ялган сөйләү” кешенең нинди сыйфаты турында әйтә?

- Фикерләрегезгә нәтиҗә ясап, дәресебезнең темасын әйтегез әле!

-Яхшы. Укучылар, сез үзегез дәреснең темасын әйттегез. “Начарлыктан эз кала”.

Хәзер, темадан чыгып, дәреснең максатын да куегыз.

- Әйе, кирәкле. Ялган сөйләргә ярамый.

-Ялганчының бер сүзенә дә ышанмыйлар.

-Ялган сөйләү - кешенең начар сыйфаты ул.

-“Ялган сөйләү начар”.

-Начарлыктан тап кала” һ.б.

(Дәреснең темасын дәфтәргә язып куялар.)

-Әсәрне өйрәнәбез, сөйләм телен үстерәбез, ялган сөйләргә ярамаганын, әниләрне тыңларга кирәклеген беләбез.

Коммуникатив: сорауларга җавап бирәләр, үз фикерләрен формалаштыралар.

Регулятив:эш тәртибен билгелиләр.

5. Төзелгән проектны тормышка ашыру.

6. Тышкы сөйләмдә әйтү аша беренчел ныгыту.

7. Эталон буенча үзтикшерү белән мөстәкыйль эш.

8. Белемнәр системасына кушылу һәм кабатлау.

9.Дәрестәге уку эшчәнлегенә рефлексия.

-Укучылар сез өйдә әсәрне укып килдегез. Хәзер, ТАЙМД ПЭА ШЭА структурасын файдаланып, бер-берегезгә әсәрнең эчтәлеген сөйләгез.

-Ф. Яруллинның “Кояштагы тап” әсәрендә нинди образлар бар?

Бу нинди жанрдагы әсәр?

-Ни өчен әкият жанрындагы әсәр дип уйлыйсыз?

-Әкияттәге образларны нинди төркемнәргә кертеп өйрәндек?

Физкультминутка.

-Укучылар, кеше образларына

СТЕ ЗЕ КЛАСС структурасын кулланып, бәя бирегез.

“Әкияттә матурлык һәм ямьсезлек белән кайчан очрашабыз?” дигән сорауга җавап эзлиләр.

-Әкияттәге табигать образы турында нәрсә әйтерсез?

-“Тап төшерү “сүзтезмәсенең мәгънәсен ничек аңлыйсыз?

-Кояшка тап төшергән сыйфатлар турында ниләр әйтерсез? Кояш образы матурмы, әллә ямьсезме?

--Ямьсезлекне ничек төзәтеп була?

-Күз белән күргән әйберләрне генә матур яки ямьсез дип әйтәбезме?

-Матурлык һәм ямьсезлеккә мисалны дәреслектән дә табып укыгыз әле. Парларыгыз белән эшләгез.

-Автор нинди сурәтләү чараларын куллана? Дәреслектән табып, дәфтәрегезгә язып куегыз.

- Укучылар, дәресне йомгаклап нәрсә әйтә аласыз? Без дәрестә нәрсәне өйрәндек?Ниләр белеп калдык?Төркемнәрдә уйлап җавап бирегез.

-Укучылар, дәрескә куйган максатыбызга ирештекме? Дәрестә нәрсә өйрәндек?

Үзегезгә бәя кую өчен, сезгә кәгазь битләре таратылды. Хәзер дәрес өчен үз-үзегезгә билге куегыз.

  • Мин барысын да аңладым, ләкин әле миндә сораулар калды.
  • Мин барысын да аңладым, кагыйдә буенча эшли алам.
  • Мин барысын да аңладым, кагыйдә буенча эшли алам, башкаларга да аңлата алам.
  • Өй эше.

    1.“Кояштагы тап” әкиятенә рәсем ясарга, рәсемне аңлатырга.

    2.129 нчы бит, 6 нчы биремне үтәргә.

    3.“Кеше кайчан матур була?” темасына кечкенә сочинение язарга.

    Укучылар парларга бүленәләр, бер-берсенә әсәрнеӊ эчтәлеген сөйлиләр.

    -Малай, аның әнисе, кояш образлары бар.

    -Әкият жанрында язылган.

    -Кояш образы җанлы итеп бирелә. Әкият ахырында яхшылык җиңә. Бу әкиятләрдә генә була ала.

    (Укучылар әсәрнең жанрын дәфтәргә язалар.)

    -Кеше образына малай белән аның әнисен, табигать образына кояшны кертеп карыйбыз.

    Укучылар малай һәм аның әнисенә бәя бирәләр.( 30 секунд эчендә сорауга җавапларын язалар; күл күтәреп, әңгәмәдәше белән сөйләшәләр; яңа фикерләрне яза баралар.

    Мәсәлән,

    1.Малайның әнисе хезмәт ярата.Ул бик иртән тора, тырыш. Аның матур сыйфатлары күп.

    2. Малай әнисенә игътибарсыз, ялганчы. Күп уйный, әнисенә булышмый. Бу - малайның ямьсез сыйфатлары.)

    -Кояш – әкияттәге табигать образы. Аңа тап төшкән.

    -“Пычрату”, “каралту”; “начарлык эшләү” дигән мәгънәләре бар.

    (

    Укучылар төркемнәрдә эшли.

    1 нче төркем. Кояш бик югары, ул барысын да күрә. Ул малайның әнисенә ялганлавын да күргән. Оялган, йөзе каралып чыккан. Бу - матур сыйфат. Һ.б.

    - Әкият ахырында малай үз хатасын таный. Әнисеннән гафу үтенә.

    - Матурлык белән ямьсезлек ул кешенең эшләгән эшеннән, әйткән сүзеннән күренә.

    Укучылар дәреслек белән эшлиләр, фикерләрен әйтәләр.

    -Антонимнар: яп-якты янучы кояш – кояштагы караңгылык; дөнья ямьсезләнгән – дөнья яктырган; бар нәрсә элеккеге хәленә кайткан – кояштагы тап кына бетеп җитмәгән.

    Укучылар төркемнәрдә җавап уйлыйлар.

    1 нче төркем. Ялганларга ярамый. Ялганлау - начар гадәт. Ялганчының дөрес сүзенә дә ышанмыйлар.

    2 нче төркем. Әнине алдаларга ярамый. Аңа булышырга, аның сүзен тыңларга кирәк.

    3 нче төркем. Начар эш эшләргә ярамый. Кояштагы тап кебек, ул беркайчан да бетми.

    Укучыларның фикерләре тыңлана.

    Регулятив:үзләштерелгән белән таныш булмаганны чагыштыралар.

    Шәхси: үзләштерелгәнгә бәя бирәләр.

    Танып белү: кирәкле информацияне эзләп табалар.

    Коммуникатив: үз фикерен башкаларга дәлилле итеп җиткерәләр.

    Танып белү: мөстәкыйль рәвештә кирәкле фикерне аерып алалар.

    Танып белү: фикерләрен төшенчә әйтүгә китереп җиткерәләр.

    Регулятив:үз фикерләрен дөрес әйтә белергә өйрәнәләр.

    Танып белү: үзләренең белем системасында ориенлашырга өйрәнәләр.

    Танып белү: дәрестә алган мәгълүматтан чыгып җавап бирәләр.

    Танып белү: үз фикерләрен тулы һәм төгәл итеп әйтәләр.

    Регулятив: үз эшләрен бәялиләр.


    Автор: Юнусова Масгуда Масхутовна
    Похожие материалы
    Тип Название материала Автор Опубликован
    документ Начарлыктан тап кала (Ф. Яруллинның "Кояштагы тап" әкияте буенча дәрес) Юнусова Масгуда Масхутовна 20 Мар 2015
    документ Фәнис Яруллинның "Кояштагы тап" әкияте. 5нче сыйныфта укучы рус мәктәбенең татар балалары өчен. Файзрахманова Ризида Саттаровна 20 Мар 2015
    документ Ф.Яруллин "Кояштагы тап"әкияте. Мухаметзянова Ризида Мухаметзяновна 20 Мар 2015
    документ Ф.Яруллин "Кояштагы тап" Ситдикова Ляля Насиховна 20 Мар 2015
    документ Фәнис Яруллинның “Кояштагы тап” әсәренә анализ Садыкова Гульсиня Минзарифовна 20 Мар 2015
    презентация, документ Математик уен "жавабын тап" Валиуллина Гульчачак Мансуровна 1 Апр 2015
    презентация Мультимедийная игра "Парын тап" Закирова Лейсан Фоатовна 21 Окт 2015
    презентация Әуенді тап Камзин Сабыржан Жаксылыкулы 1 Апр 2015
    презентация Әуенді тап Камзин Сабыржан Жаксылыкулы 1 Апр 2015
    документ Һүҙҙе уйлап тап. Хажеева Минзилә Ғәлиулла ҡыҙы 18 Фев 2016
    документ Уйла,эҙлә,тап. Хажеева Минзилә Ғәлиулла ҡыҙы 18 Фев 2016
    документ Уйла,эҙлә,тап. Хажеева Минзилә Ғәлиулла ҡыҙы 19 Фев 2016
    документ Дәрес эшкәртмәсе.Әдәби уку буенча ФГОСка нигезләнеп төзелгән "Тычкан беләнчыпчык" әкияте буенча татар төркемнәре өчен. Галиева Гөлшат Арслановна 20 Мар 2015
    презентация "Шалкан" әкияте буенча презентация Зарипова Лидия Азгатовна 4 Апр 2015
    документ Шалкан(рус халык әкияте" Репка" буенча инсценировка) Гульназ Гусмановна Гатауллина 19 Мая 2015
    документ Интеграль дәрес- уку һәм табигать белеме Резеда Вәлиева "Яңгыр белән Кояш" әкияте Рафикова Эльвира Алмарис кызы 4 Апр 2015
    документ "Р.Батулланың “Куян баласы Нуяк” әкияте" темасына дәрес конспекты Гарафутдинова Алия Гумаровна 26 Янв 2016
    презентация, документ 8 класста математика фәне буенча "Санлы аралыклар" темасы буенча дәрес уздыру өчен материал.Бу материал үз эченә дәрес планын һәм презентацияләрен ала. Салахова Ильгиза Габдраисовна 5 Апр 2015
    презентация, документ Сингапур структурасы буенча 6 нчы сыйныфта татар теленнән “ Фигыльләрне гомумиләштереп кабатлау” темасына дәрес эшкәртмәсе. "Ачык дәрес" тә басылып чыкты. Мустафина Ильгамия Мингалиевна 2 Мар 2016
    презентация, документ "Г.Исхакыйның "Сөннәтче бабай" повестенең сюжеты" темасы буенча дәрес эшкәртмәсе Ханнанова Миляуша Хатиповна 20 Мар 2015
    документ Уен-дәрес "Диңгез буйлап сәяхәт". "Гади вакланмаларны бүлү һәм тапкырлау" темасы буенча Салихзянова Василя Хакимзяновна 1 Апр 2015
    документ "Ашханә"темасы буенча дәрес эшкәртмәсе 3 нче сыйныф(рус төркемнәре"Р.З.Хайдарова. Гарифуллина Альфиня Миначевна 20 Мар 2015
    документ Г .Ибраһимов. "Кызыл чәчәкләр" әсәре буенча дәрес эшкәртмәсе. Габдрахманова Наиля Шайнуровна 20 Мар 2015
    документ " Ымлыклар" темасы буенча дәрес эшкәртмәсе Гатауллина Резеда Гайсовна 20 Мар 2015
    документ Һ.Такташның "Ак чәчәкләр" шигыренә анализ (А.Яхин методикасы буенча дәрес эшкәртмәсе) Зайнуллина Эльвира Тимеряновна 20 Мар 2015
    документ 7нче сыйныф рус төркеме "Мәктәптә беренче көн" тексты. ФГОС буенча төзелгән дәрес планы Никитина Альбина Егоровна 20 Мар 2015
    документ Р.Вәлиеваның "Туган көндә" хикәясе буенча ачык дәрес(3 нче сыйныф татар төркеме) Сафиуллина Гульфия Минехаковна 20 Мар 2015
    документ Дәрес эшкәртмәсе .Г.Тукай"Карлыгач"Шигыре буенча бәйләнешле сөйләм телен үстерү дәресе Галиева Гөлшат Арслановна 20 Мар 2015
    документ Дәрес эшкәртмәсе.Проблемалы укыту буенча "Җөмләнең тиңдәш кисәкләре"темасы. Галиева Гөлшат Арслановна 20 Мар 2015
    документ "Безнең музейларыбыз" темасы буенча дәрес планы Мухаметзянова Эльвира Айсаровна 20 Мар 2015
    документ 6нчы сыйныф рус төркемендә "Бәйлек сүзләр" темасы буенча дәрес. Ибрагимова Фидания Ракиповна 20 Мар 2015
    разное И.Юзеевның "Өчәү чыктык ерак юлга" поэмасы буенча ачык дәрес планы Шакирова Фавзима Соппуховна 20 Мар 2015
    документ "Исем фигыль" темасы буенча дәрес конспекты Мулюкова Альфира Мухаммятовна 20 Мар 2015
    документ 4 нче сыйныфларының татар төркеме өчен"Күрсәтү алмашлыклары" темасы буенча төзелгән дәрес конспекты. Насибуллина Разиля Минзиевна 20 Мар 2015
    документ Өчпочмак темасы буенча "Бәхетле очрак". уен- дәрес Дəрес барышы. I гейм II гейм Ландыш Нагимовна Ахметова 21 Мар 2015
    документ "Күрсәткечле функция " темасы буенча дәрес эшкәртмәләре-10-11 класслар. Салахова Ильгиза Габдраисовна 1 Апр 2015
    документ "Исем" темасы буенча дәрес эшкәртмәсе (кабатлау дәресе) Назмиева Васила Госмановна 7 Дек 2015
    презентация 3 сыйныфның рус төркемендә "бәйлек сүзләр" темасы буенча үткәрелгән видео дәрес Волкова Роза Николаевна 26 Окт 2015
    презентация 3 татар сыйныфында "Җөмлә. Әйтелү максаты буенча җөмлә төрләре" темасына дәрес презентациясе Сафиуллина Фирзалия Халиловна 31 Мар 2015
    документ Дәрес эшкәртмәсе "Фигыль төркемчәләре буенча белемнәрне кабатлау" Петрова Альфия Минирахмановна 31 Мар 2015