Главная / Старшие классы / Родной язык и литература

И туган тел, и матур тел

“И туган тел, и матур тел”- дигән Г.Тукай һәм шунда матурлыгын сиздереп “Әткәм-әнкәмнең теле”, - дип өстәгән. Бу сүзләрдә күңел назы, бөтен җаның-тәнең белән ярату, өзелеп әйткән тойгылар җанлана. Әмма бүгенге көндә безнең халыкка милли үзаң җитешми әле. Татарның горурлыгы – бүгенге көннәргә кадәр сакланып килеп җиткән моңыбыз, җырыбыз, уртак эчке тойгы – кичерешләребез, кимсетүләргә түзеп, яраланып та яшәп калган газиз телебез бар. Ләкин ул кискен хәлдә. Милләтнең шактый өлеше шул телдән мәхрүм яки аны начар белә. Дөньяда иң популяр 14 тел арасына кертелгән татар теле икенче рольдә кала бирә. Туган ил һәм туган җир берәү генә булган кебек, туган тел дә бер генә. Башка бер тел ана теле белән тиңләшми, аннан югары була алмый .

Шул нәүбәттән, телебезне югалтмау,саклап калу максатыннан, берничә ел элек “Мин татарча сөйләшәм!” бәйге-акциясе старт алган иде. Аның инициаторлары – татар галимнәре һәм зыялылары оештырган “Үзебез” креатив яңа буын хәрәкәте. “Мин татарча сөйләшәм!” акциясенең максаты – татар теленең кулланылыш даирәсе тарайган шартларда яшьләрне татар телендә аралашырга чакыру.

Мәктәбебездә “Мин татарча сөйләшәм!” бәйге-акциясе бу елны да 21 февраль – туган телне саклау көнендә башланып китте.

Безнең укучыларыбыз татар шагыйрьләре, язучыларның әсәрләрен генә түгел, тамашачыларга үзләре язган шигъри тәлгәшләрен дә бүләк иттеләр. Чөнки Клара апа Мәүлетовна җитәкләгән “Чулпан” түгәрәге ана телебезне югалтмаска, аны сакларга, үз телеңдә матур чыгышлар ясарга зур мөмкинлек бирә. Укучылар шул түгәрәккә йөреп, каләм тибрәтәләр һәм, чыннан да, аларның иҗатлары, шигыйрьләре безнекеннән бер дә калышмый диярлек.

Китапханәче Нәбиуллина Р.М. тамашачыларны үзенең шигъри иҗаты белән таныштырды.

Тел бәйрәме күп кенә чараларга бай булды. Алар һәрберсе үзенчәлекле һәм бай эчтәлекле иде. Мәсәлән, Мәүлетбаева Илмира Сәгыйт кызының үзе җитәкләгән сыйныф белән күрсәткән “Син татарча беләсеңме яки әбиемдә кунакта” исемле бәйрәм-кичәсе залда утырган барлык кешене дә сөендерде, тарихыбызның үткәнен, бүгенгесен һәм киләчәген күз алдына китерде.

Сәхнә. Өй күренеше. Түрдә – сандык. Дивар янында өстәл. Аның өстендә – милли ризыклар. Яндарак әниләр һәм әбиләрнең кул эшләре күренә. Балалар бу эшкә шундый җитти караганнар. Сәхнәдә татар халкы тарихын, гореф-гадәтләрен, йолаларын күрсәткән әсбаплар, җиһазлар, милли киемнәр әнә шуны раслый. Айгөлнең әбисе сандыгында кадерләп саклаган энҗеле калфаклар, чигелгән түбәтәйләр, аллы-гөлле алъяпкычлар, Ак әби хәтерендә саклаган, кызыклы хәлләрне онытылып тыңлау белән генә чикләнмәде укучылар, татар халкы авыз иҗатын оста башкарып, борынгылар уйнаган уеннарны яңартып әбине куандырдылар.

Башлангыч сыйныф укытучысы Солтанова Минүзә Мәсгүт кызы үзенең сыйныф укучылары белән берлектә “Кечкенә ярдәмчеләр” дигән темага сыйныф сәгате күрсәтте. Балалар бик теләп һәм кызыксынып катнаштылар, татарча матур итеп сөйли белүләрен күрсәттеләр. “Бу чарага тотынганда татар халык авыз иҗатын кулланып, балаларның сөйләм телен баету, хезмәт аша балаларга әхлак тәрбиясе бирү максатын куйган идек, ниятебезгә әкрен генә ирешәбез”,-дип әйтеп үтте укытучы.

Милли тәрбия эшләре буенча директор урынбасары Чәчкә Гимаделисламовна җитәкчелегендә “Тел - халыкның көзгесе” дип исемләнгән әдәби - музыкаль кичә үткәрелде. Бу кичә ике телдә, рус һәм татар телендә алып барылды, анда укучылар ике телнең дә бай, камил булуына тагын да инандылар.

Тел атналыгы декадасында уздырылган чараларның тагы берсен әйтеп үтмичә мөмкин түгел. Ул – шәһәребезнең күренекле язучысы һәм драматург Роза апа Солтанова белән очрашу. Кичәдә шагыйрәнең иҗаты, аның татар поэзиясе һәм драматургиясендә тоткан урыны билгеләнеп үтте. Балалар Роза апаның шигырьләрен яттан сөйләделәр, ә 6”В”, 10”Б” сыйныфы укучылары бер пьесасын сәхнәләштереп күрсәттеләр. Пьеса балаларның күңеленә хуш килде.

Тел атналыгы, тулаем алганда, уңышлы һәм нәтиҗәле булды дип уйлыйбыз. Чөнки монда төрле кичәләр, чаралар белән бергә рәсем, матур язу конкурслары үткәрелде, әти-әниләр, дус-ишләрне татарча котлау открыткалары укылды. Тел бәйрәме бик күңелле узды!

Өстәп шуны да әйтәсе килә: кешенең бөтен тормышы тел белән бәйле. Туганнан алып соңгы сулышына кадәр тел һәм сүз – кешенең аерылгысыз юлдашы. Чөнки кечкенәдән өйрәтелгән тел халык йөген шигърият белән генә сугарып калмый, аның күңелендә милли горурлык хисләре дә уята, ата-бабаларыбыз теленнән рухи ләззәт алу мөмкинлеге бирә.


Автор: Фархутдинова Чачка Гимаевна
Похожие материалы
Тип Название материала Автор Опубликован
разное И туган тел, и матур тел Фархутдинова Чачка Гимаевна 20 Мар 2015
документ И туган тел, и матур тел.... Галина Лилия Камиловна 22 Янв 2016
документ И туган тел, и матур тел. Хабибуллина Резеда Аликовна 1 Апр 2015
документ Иң матур тел - туган тел, әнкәм сөйләп торган тел. Сагдиева Ляля Фоатовна 4 Апр 2015
документ Туган тел көненә сценарий. "Дөньяда иң - иң матур тел - ул минем туган телем" Бикбова Венера Минсалиховна 20 Мар 2015
разное Туган тел хакында Хамидушшина Ямиля Раисовна 20 Мар 2015
документ И, туган тел! Туган тел бәйрәме. Нуруллина Эльмира Фирдавесовна 20 Мар 2015
презентация Халыкара туган тел көне Багавиева Гульгенэ Мунировна 20 Мар 2015
документ Туган тел коне Шигабутдинова Гульнара Рифовна 20 Мар 2015
документ Туган тел бәйрәме Алия Бурганетдинова 20 Мар 2015
разное Халыкара Туган тел көненә багышланган чара Авхадеева Дания Мунзиловна 20 Мар 2015
документ Статья. Туган тел кайдан башлана. Гайфуллина Миляуша Гумеровна 20 Мар 2015
презентация туган тел көне презентация Платонова Дамира Данияловна 20 Мар 2015
документ Туган тел коненэ эдэби музыкаль монтаж Шигабутдинова Гульнара Рифовна 20 Мар 2015
документ Туган тел патшалыгында. Насибуллина Разиля Минзиевна 20 Мар 2015
документ И туган тел... Закизанова Лилия Зямиловна 30 Мар 2015
документ "И туган тел!" сыйныфтан тыш чара Нуруллина Эльмира Фирдавесовна 10 Дек 2015
документ Представление и оценка "Туган тел" конкурс. Зиннатуллина Флера Авхадиевна 2 Мар 2016
документ 21 февраль- халыкара туган тел көне Сабирзянова Ландыш Марсовна 2 Мар 2016
документ Мастер-класс "Туган тел" Рамазанова Розалия Гарифулловна 2 Мар 2016
документ “Иң татлы тел – туган тел”. Сыйныфтан тыш чара. Гареева Ландыш Мухаметрахимовна 20 Мар 2015
документ Мероприятие "Туган тел - мавыктыргыч тел" (4-5 нче сыйныфлар) Ахметова Гулия Закирзановна 7 Дек 2015
документ "Дөньяда иң-иң матур тел, ул минем туган телем" Кашапова Гузель Нургалеевна 21 Дек 2015
разное «Дөньяда иң –иң матур тел, ул минем туган телем» воспитатель татарского языка Сагдеева Х.З, муз. руководитель Мавлетшина Л.Р. Мавлетшина Лилия Рустемовна 6 Апр 2015
разное мастер-класс.Согласие участника Всероссийского конкурса мастер-класса учителей родного языка и литературы "Туган тел"на обработку персональных данных. Яруллина Гульшат Минасхатовна 2 Мар 2016
документ К Всероссийскому конкурсу мастер -класса учителей родного языка и литературы "Туган тел" Набиуллина Ландыш Ильдусовна 3 Мар 2016
документ Тамчы-шоу (туган тел көненә багышланган музыкаль-кичә сценариясе) Галимуллина Лилия Фаргатовна 20 Мар 2015
разное внеклассное мероприятие на татарском языке "Туган тел" Рахматуллина Алсу Фоатовна 20 Мар 2015
документ "Туган тел" мастер класс бәйгесе 2015 Латипова Гульнур Гайнутдиновна 20 Мар 2015
документ Туган тел турында газетка җибәрелгән мәкалә. Мустафина Ильгамия Мингалиевна 20 Мар 2015
презентация 21 нче февраль - Халыкара туган тел көне Фардиева Гузель Габдулахатовна 20 Мар 2015
презентация, документ Туган тел көне (День родных языков). Закирова Нурия Набиулловна 20 Мар 2015
документ 21 нче февраль - Халыкара туган тел көне Абайдуллина Ляля Фанузовна 20 Мар 2015
документ МАСТЕР КЛАСС. Заявка участника Всероссийского конкурса мастер класса учителя родного (татарского языка и литературы "Туган тел" Мустафина Ильгамия Мингалиевна 2 Мар 2016
презентация, документ Мастер класс "Туган тел" конкурсы. Зиннатуллина Флера Авхадиевна 2 Мар 2016
разное представление в оргкомитет Всероссийского конкурса мастер-класс учителей родного языка и литературы "Туган тел" Ваганова Альбина Ильсуровна 2 Мар 2016
разное "Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы..." Шайдуллина Илсояр Рафисовна 2 Мар 2016
документ "Туган тел" мастер-класс бәйгесе материаллары Хасанова Гелюса Ильсуровна 3 Мар 2016
документ Толерантлылык-туган тел һәм әдәбияты укыту көзгесендә Кашфуллина Рита Мавлиевна 3 Мар 2016
видео Туган тел Нуртдинова Фанира Гатуфовна 2 Мар 2016