Главная / Старшие классы / Родной язык и литература

5 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан "А.Алиш "Нечкәбил" темасына дәрес планы

Тема : Абдулла Алиш “Нечкәбил”

Максат : 1) әкиятне укып, эчтәлеген үзләштерү;

2) умарта кортларының эшчәнлеге турында укучыларның
белемнәрен тирәнәйтү;

3) умарта кортлары продукциясенең сәламәтлек өчен шифалы
үзлекләре турында мәгълүмат бирү;

4) балаларның сөйләм теле һәм уку техникасы өстендә эшне

дәвам итү.

Җиһазлау : презентация күрсәтү өчен проектор, бер тапкыр
кулланылыштагы калак һәм савытлар, А.Алиш портреты,

аңабагышлап чыгарылган стенгазета, китаплары, тубал,

төтенләгеч.

Дәрес барышы.

  • Дәресне оешкан төстә башлап җибәрү.Укучыларның кәефен сорау.
  • Кәефебез бик яхшы,

    Кояшлы иртә кебек.

    Тукай теле – анам телен

    Өйрәнергә без килдек.

  • Узган дәресләрдә өйрәнгән материалларны тест үткәрү ярдәмендә кабатлау.
  • А.Алишның туган елын атагыз
  • а) 1906, б) 1908, в)1887

  • яхшы сабак алган кош
  • а) тавык, б) чыпчык, в) каз, г) ябалак

  • көтүче хезмәтен башкарган ат
  • а) Йолдыз Кашка, б) Җирән Кашка, в) Алмачуар

  • Куян кызын кем дәвалаган?
  • а) табиб, б)күрәзәче, в)Доктор Айболит, г)фельдшер

  • тәрәзә башында яшәүче кош
  • а) күке, б) сандугач, в) карга, г)чыпчык
    6) ялкаулыгы аркасында оятка калган бөҗәк

    а) кигәвен, б)бал корты, в)шөпшә, г) чебен

    7)урманда үзен батыр тоткан кошның исеме

    А) әтәч, б) көртлек, в) тавык, г) үрдәк

    8) яңа хәбәрләр сөйләргә яратучыны тасвирлаган әсәр

    а) “Капкорсак патша”, б)“Койрыклар”, в)”Сертотмас үрдәк”

    9)ни өчен куян койрык алырга бармаган?

    а) Яңгыр яуганга, б) аягы авыртканга, в) барасы килмәгән

    3.Яңа тема өстендә эш.

    -Укучылар, без бүген А.Алишның тагын бер әкияте белән танышырбыз.Әкият исемен белү өчен, безгә кроссворд чишәргә кирәк. (Слайд 1)

    1.Үсемлекләр бүлеп чыгара торган татлы, баллы сыекча. (нектар)

    2.Тукранбаш.Болын үсемлеге. (клевер).

    3.Кайбер буынтыгаяклыларның курчаклык стадиясенә кадәр булган үсеш чоры. (личинка)

    4.Умартада эшләмәүче, әзер балны ашаучы “әрәмтамак” (сорыкорт)

    5.Бал туплау, күкәй салу өчен бал кортлары тарафыннан ясалган күзәнәкләр. (кәрәз)

    6. Умарта кортлары чәчәкләр нектарыннан хәзерли торган куе, татлы сыекча (бал).

    7. Бал кортлары ачылып килгән бөреләрдән җыеп, умартаның эченә, ярыкларга сылый торган сумалага бай матдә, тома балавыз (прополис)

    8. Күч аергач,кортларны җыя торган савыт (тубал)

    Өстән аска таба – НЕЧКӘБИЛ. (Слайд 2)

    -Ә кем соң ул Нечкәбил? Нечкәбил- ул умарта корты. (Слайд 3)

    (Бал кортлары һәм аларның эшчәнлеге турында укучыларның үз күзәтүләре буенча чыгышы) (Слайд 4)

    Бал – үсемлекләр һәм умарта кортларының тереклек эшчәнлеге нәтиҗәсендә алына торган иң кыйммәтле продукт ул. Бал йөрәк-кан тамырлары, үпкә, нерв, салкын тию, тире, күз авыруларын дәвалый.Пешкән җирләрнең тиз төзәлүенә булышлык итә. Ашказаны-эчәк тракты, бавыр эшчәнлеген көйли. Бер стакан кайнаган сөткә бер кашык бал туглап эчү-салкын тигәннән менә дигән дәва. Йокы алдыннан бер стакан кайнаган суда бал эретеп эчү йокының тыныч, тирән булуын тәэмин итә. Аяклар сызлаганда, мондый рецепт тәкъдим ителә: 250 гр сарымсакны 250 гр җылымса балга салыгыз, әйбәтләп болгатыгыз, аннары бер атна төнәтегез. Аны ашарга 40 мин кала көн саен берәр аш кашыгы эчегез. Дәвалануны 1-2 ай дәвам итегез.

    Менә ул кеше сәламәтлеген саклауда искиткеч зур могҗизаларга ия булган умарта корты продукциясе! (Слайд 5)

    Врачлар балның туклыклы булуын гына түгел, бәлки анда кайбер зарарлы микроорганизм-нарны үтерә һәм кеше өчен бик кирәкле А провитамины күп булуын ачыкладылар. Бал озак вакытлар бозылмыйча саклана.

    Прополис (тома балавыз)– умарта корты җилеме. (Слайд 6). Аның көчле антибиотик үзлекләре аркасында яралар эреннән чистара һәм тиз төзәлә. Прополис ангинаны, бронхитны, язваны (җәрәхәтне), туберкулезны, үпкә ял- кынсынуны дәвалый. Борынгы халык медицинасында прополис белән сөялләрне бетергәннәр.

    Менә ул Нечкәбилнең зәңгәр йорты. (Слайд 7)

    Балны кортлар менә шушы кәрәз күзәнәкләренә тутыралар инде. Күзәнәк тулгач, үзләренә кышын ашарга дип,балавыз капкачлар белән печәтләп куялар. (Слайд 8)

    Күзәнәкләргә кортлар чәчәк серкәсе дә алып кайтып салалар.Ул шифалы үзлекләргә ия бал икмәгенә әверелә. Аның белән салкын тию авыруларын дәвалыйлар. (Слайд 9)

    2.Укучыларның бал кортлары турында үз белемнәреннән чыгып сөйләүләре.

    3.“Нечкәбил” әкияте турында укытучының кереш сүзе.

    4. Ял минуты.

    Сертотмас үрдәк бара ,

    Куян кызы йөгерә,

    Аю атлый лап – лоп,

    Төлке йота кап – коп.

    5. Сүзлек эше.

    Саранча – үлән ашаучы, чикерткә сыман бөҗәк. (Слайд 10)

    Сорыкорт – умартада эш эшләмәүче, әзерне ашап
    кына ятучы ата корт. (Слайд 11)

    Бизгәк авыруы – туңдырып калтырата торган көчле, йогышлы авыру.

    Әрекмән – киң, салынкы яфраклы үсемлек.(Слайд 12)

    Кигәвен – личинкасы хайваннар тәнендә яши торган ике канатлы паразит бөҗәк.( Сл. 13)

    Озынборын – нечкә гәүдәле, ике канатлы , озын аяклы, кан эчүче бөҗәк, черки. (Сл.14)

    6. Әкиятнең 1 – 8 нче бүлекләрен уку.

  • Укылган бүлекләр буенча фикер алышу.
  • Әкиятнең кайсы геройлары ошады ?
  • Бал корты, саранча , озынборын, кигәвен образларына характеристика бирү.

    - Нечкәбилнең эшчәнлеге турында ниләр белдегез?

  • Дәресне йомгаклау.
  • Дәрестә актив катнашканнарга һәм тест нәтиҗәләре буенча билгеләр кую.
  • Өй эше бирү. “Нечкәбил” әкиятеннән 1 – 11 нче бүлекләрнең эчтәлеген сөйләргә әзерләнергә.

  • Автор: Саматова Зульфира Рифхатовна
    Похожие материалы
    Тип Название материала Автор Опубликован
    разное 5 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан "А.Алиш "Нечкәбил" темасына дәрес планы Саматова Зульфира Рифхатовна 20 Мар 2015
    разное 5 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан "А.Алиш "Нечкәбил" темасына дәрес планы Саматова Зульфира Рифхатовна 20 Мар 2015
    документ 7"Б" СЫЙНЫФТА ТАТАР ӘДӘБИЯТЫННАН "БЕЗНЕҢ МУЗЕЙЛАРЫБЫЗ" ТЕМАСЫНА ҮТКӘРЕЛГӘН ДӘРЕС КОНСПЕКТЫ. Рахматуллина Лилия Рафкатовна 20 Ноя 2015
    документ "Авыл укытучысы - 2015" бәйгесенең 2 турына җибәрелгән татар әдәбиятыннан 5 нче сыйныфта дәрес эшкәртмәсе (ФГОС) Хасанова Нурлися Фирдусовна 2 Мар 2016
    документ 5 нче сыйныфта татар теленнән "Сүз ясалу ысуллары. Кушымча ялгану ысулы" темасына үткәрелгән дәрес эшкәртмәсе Низамиева Рузиня Гадиевна 20 Мар 2015
    документ 7 нче сыйныфта "Аергыч" темасына үткәрелгән дәрес планы Саматова Зульфира Рифхатовна 20 Мар 2015
    документ 7 "Б" СЫЙНЫФТА ТАТАР ӘДӘБИЯТЫННАН "БЕЗНЕҢ МУЗЕЙЛАРЫБЫЗ" ТЕМАСЫНА ҮТКӘРЕЛГӘН ДӘРЕСКӘ ҮЗАНАЛИЗ. Рахматуллина Лилия Рафкатовна 20 Ноя 2015
    документ Татар мәктәпләренең 5 нче сыйныфы өчен "ь һәм ъ хәрефләренең дөрес язылышы" темасына дәрес-конспект. Камалетдинова Резеда Камиловна 20 Мар 2015
    документ 4 нче сыйныфта "Тамырдаш сүзләр"темасына дәрес эшкәртмәсе. Гиниятуллина Венера Ягфаровна 26 Окт 2015
    документ 4 сыйныфта "Исем сүз төркемен кабатлау" темасына татар теленнән дәрес эшкәртмәсе Шарифуллина Гульназ Валериановна 31 Мар 2015
    презентация, документ Сингапур структурасы буенча 6 нчы сыйныфта татар теленнән “ Фигыльләрне гомумиләштереп кабатлау” темасына дәрес эшкәртмәсе. "Ачык дәрес" тә басылып чыкты. Мустафина Ильгамия Мингалиевна 2 Мар 2016
    документ 2 нче сыйныфта татар теленнән Сингапур методикасын кулланып дәрес планы. Закирова Сания Исмагиловна 20 Мар 2015
    документ Юлда булсаң, уяу бул! 1 нче сыйныфта (татар төркемендә) үткәрелгән дәрес планы. Исмагилова Гузалия Ильтзаровна 12 Июл 2015
    документ Татар төркемендәге 2 нче сыйныф укучылары өчен татар теленнән "К хәрефе" темасына дәрес эшкәртмәсе. Бухарова Милауша Равильовна 20 Мар 2015
    документ 5"В" СЫЙНЫФТА "КЕРЕШ СҮЗЛӘР" ТЕМАСЫНА ТАТАР ТЕЛЕ ДӘРЕСЕ. Рахматуллина Лилия Рафкатовна 20 Ноя 2015
    документ 6 сыйныфта "Җил" темасына дәрес эшкәртмәсе Загидуллина Зульфия Дамировна 21 Мар 2015
    разное математикадан 4нче сыйныфта "Зурлыклар белән гамәлләр" темасына дәрес эшкәртмәсе Хафизова Гульюзем Мансуровна 15 Сен 2015
    документ 5 нче сыйныф рус төркеме өчен "Сабантуй" темасына дәрес конспекты. Зарипова Резеда Раисовна 20 Мар 2015
    презентация, документ 5 нче сыйныфларда "Туган көн - күңелле бәйрәм" темасына дәрес эшкәртмәсе Нуриева Эльвира Азатовна 8 Дек 2015
    презентация, документ 5 нче сыйныфларда "Инфинитив" темасына дәрес эшкәртмәсе Нуриева Эльвира Азатовна 8 Дек 2015
    документ 8 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан Нафикова Рушния Мухамитшиновна 20 Мар 2015
    документ Рус төркемендәге 6 нчы сыйныф укучылары өчен татар әдәбиятыннан"Д.Аппакованың"Сөяк саплы пәке"әсәрендәге"Беренче хикәя""темасына дәрес эшкәртмәсе Габдрахманова Наиля Насимовна 20 Мар 2015
    документ "Сүзләр иленә сәяхәт".5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Васильева Раушания Аглулловна 20 Мар 2015
    документ Татар теленнән укыту проекты"5 сыйныфта ФДГС шартларында дәрес эшкәртмәсе" Миннулина Алсу Басыровна 20 Мар 2015
    документ "Сан" темасына дәрес планы Тинбакова Римма Варисовна 20 Мар 2015
    документ "Сыйфат" темасына ачык дәрес планы Мубаракшина Лейсан Забировна 2 Мар 2016
    презентация Габдулла Тукайның "И туган тел" шигыре белән танышу. 5 нче сыйныфта үткәрелгән татар әдәбияты дәресенең презентациясе. Шаехова Гульнара Маратовна 7 Дек 2015
    документ 8 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан эш программасы Биккина Лилия Фандусовна 20 Мар 2015
    документ 5 нче сыйныфта татар әдәбиятыннан класстан тыш уку дәресе ”Бала чакта алган тәрбияне соңыннан бөтен дөнья халкы да үзгәртә алмас” Ризаэддин Фәхреддин Шәяхмәтова Сиринә Фәгыйль кызы 31 Мар 2015
    документ 5 нче сыйныф өчен татар әдәбиятыннан эш программасы Сираева Резеда Хайдаровна 20 Мар 2015
    документ "Исем сүз төркемен кабатлау" темасына ачык дәрес.1 нче сыйныф(рус төркеме). Закиева Наиля Рахимзяновна 20 Мар 2015
    разное 2 нче сыйныфта "Кырлар буйлап уңган көз йөри" бүлегенә презентация Гайнутдинова Лейсан Шагитовна 5 Апр 2015
    презентация 2 нче сыйныфта татар теле дәресе. Тема - "Без зат алмашлыгы" Яхина Алсу Салаватовна 20 Мар 2015
    разное 1 нче сыйныфта татар теле дәресе. "Баш хәрефтән башланып языла торган сүзләр". Габдуллина Гюзель Шаукатовна 15 Окт 2015
    документ 6 нчы сыйныф татар теленнән "Киләчәк заман хикәя фигыль" темасына дәрес эшкәртмәсе Насыбуллина Гульфия Султановна 20 Мар 2015
    документ 4 класс (татар төркеме). "Алмашлык" темасына дәрес конспекты. Шарафутдинова Минниса 20 Мар 2015
    презентация 3 татар сыйныфында "Җөмлә. Әйтелү максаты буенча җөмлә төрләре" темасына дәрес презентациясе Сафиуллина Фирзалия Халиловна 31 Мар 2015
    разное 4 НЧЕ СЫЙНЫФТА ТАТАР ТЕЛЕННӘН АЧЫК ДӘРЕС Алямова Гулькей Усмановна 20 Мар 2015
    разное 4 НЧЕ СЫЙНЫФТА ТАТАР ТЕЛЕННӘН АЧЫК ДӘРЕС Алямова Гулькей Усмановна 20 Мар 2015
    документ 3 нче сыйныфта татар теле дәресе.Тема: " -мы/-ме кушымчалы сорау җөмләләр. Шагиева Гузель Нашатовна 30 Мар 2015